Koliek bij paarden

Koliek bij paarden

Koliek bij paarden

Koliek, de nachtmerrie van elke paardeneigenaar. We kennen en vrezen het woord

allemaal. Dingen zoals zandkoliek, gaskoliek, Buscopan, spoelen met olie en dure

operaties flitsen door ons hoofd als we er nog maar aan denken. Het is en blijft dan ook

een belangrijk onderwerp in de paardenwereld. In deze blog willen we je graag wat meer

vertellen over koliek en je alvast enkele tips meegeven zodat je dit zo goed mogelijk kan

vermijden.

De oorzaken van koliek

We weten allemaal wat koliek is: een verzamelnaam voor buikpijn. Net zoals het woord verschillende vormen van

eenzelfde ziektebeeld aanduidt, zijn ook de oorzaken legio. Vaak heeft koliek te maken met de voeding van het paard. Enerzijds

denken we dan aan verkeerde voeding, zowel qua samenstelling (weinig ruwvoer, veel krachtvoer, onvoldoende geweekte

pulp) als qua kwaliteit (bedorven voedsel), anderzijds kan ook een plotse verandering in dieet een oorzaak zijn. Ook zandkoliek

heeft te maken met het menu van je paard: zoals de naam al doet vermoeden ontstaat dit doordat het paard te veel zand binnen

krijgt. Er zijn echter ook andere, minder voorkomende oorzaken, bijvoorbeeld liggingsveranderingen van de darmen, een

ontsteking in de buik van het paard, tumoren, …

Soorten koliek

Zandkoliek, gaskoliek, krampkoliek, … We kennen allemaal verschillende soorten van deze verschrikkelijke ziekte. Al deze

vormen zijn onder te verdelen in drie grote groepen.

We bekijken deze even naderbij.

– Maagkoliek.

Deze vorm van koliek vindt, zoals de naam al doet vermoeden, zijn oorsprong bij de maag van het paard. Het kan verschillende

oorzaken hebben, bijvoorbeeld te weinig (ruwvoer) eten, gebitsproblemen waardoor het paard niet meer goed kan kauwen, stress

of maagzweren.

– Hormonale koliek.

Net zoals elk zoogdier kan een paard last hebben van de hormonen. Onder invloed van bepaalde hormonen kan je paard op

regelmatige basis last krijgen van buikpijn.

– Darmkolieken.

Deze kent verschillende vormen: gaskoliek (de buik van het paard zwelt op, vooral aan de rechterzijde), verstoppingskoliek

(hierbij hoopt mest zich op in de darm door het teveel eten van stro, vlas, … of een tekort aan drinken van het paard) of diarree

(dit is vaak te linken aan tandproblemen).

Wat te doen bij koliek?

Elke paardeneigenaar weet wel wat hij of zij moet doen bij koliek: de dierenarts bellen en met het paard rondstappen tot deze is

aangekomen.

Er zijn echter nog een aantal dingen die je kan doen om de pijn van het paard intussen al te verlichten. Shiatsu kan je hierbij op

weg helpen. Welke handelingen je zelf al kan doen, bijvoorbeeld in afwachting van de dierenarts, hangt af van het soort koliek dat

je paard vertoont.

Bekijk hier onze filmpjes:

– maagkoliek: https://youtu.be/im81QrPtC-4

– hormonale koliek: https://youtu.be/5XKU8WEuoAw

– darmkolieken: https://youtu.be/TV9IxFn8JmU

Uiteraard blijft voorkomen beter dan genezen.

Wil je weten wat je alvast kan doen of wil je meer info over het onderwerp? Lees dan zeker de rest van ons artikel over koliek!

 

Masterartikel

In ons blogbericht vertelden we je al het een en ander over koliek, één van de

belangrijkste doodsoorzaken bij paarden – en dus ook één van de grootste nachtmerries

van elke paardeneigenaar. In dit artikel vertellen we je nog wat meer over buikpijn bij

paarden.

Voorkomen is beter dan genezen… zeker bij koliek

Je wenst het niemand toe, een paard met koliek. Gelukkig zijn er heel wat dingen die je

zelf kan doen om je paard deze vervelende ziekte te besparen. Met logisch nadenken kom

je hierin al een heel eind.

Natuurlijk? Natuurlijk!

Tegenwoordig zien we meer en meer paarden die de hele dag op stal staan, vooral krachtvoer eten en enkel tussen hun vier muren uit komen voor een ritje.paardenstal

Het is niet nodig om aan te stippen dat dit tegennatuurlijk is, en dat het paard hier eigenlijk helemaal niet voor

gemaakt is. Uiteraard moeten we onze paarden niet zomaar allemaal terug naar de wilde natuur sturen, maar we kunnen wel een

aantal dingen doen om hun natuurlijke habitat zo goed mogelijk na te bootsen.

 

Voeding: het belangrijkste wapen in de strijd tegen koliek

Voer om te beginnen voldoende en kwalitatief ruwvoer. Met kwalitatief bedoelen we zeker niet dat het om rijk hooi of voordroog

moet gaan, maar wél dat het voer dat we ons paard aanbieden hygiënisch moet zijn. Voer geen beschimmeld of muf hooi.

Zorg ook zeker voor voldoende ruwvoer: een richtlijn is 1 kg hooi of 1,5 kg voordroog per 100 kg lichaamsgewicht. Uiteraard is elk

paard anders en dien je ook rekening te houden met het aantal uren weidegang en de staat van die weide: in de zomer wanneer er

veel sappig gras voorhanden is zal je paard minder nood hebben aan hooi dan wanneer datzelfde weiland ondergesneeuwd is.

Hou de hoeveelheid krachtvoer binnen de perken. Dit krachtvoer bevat immers heel wat zetmeel, wat paarden slechts in een

beperkte hoeveelheid kunnen verteren. Wanneer onverteerd zetmeel in de dikke darm terecht komt, zal dit zorgen voor een

explosieve groei van bepaalde bacteriegroepen. Als reactie hierop worden veel zuren geproduceerd en sterven heel wat andere

bacteriegroepen af. Eén van de mogelijke gevolgen hiervan is de oh zo gevreesde koliek.

Let tevens op met het veranderen van menu. Plotselinge oorzaken in het rantsoen van het paard zijn vaak de oorzaak

van koliek. Denk maar aan de overgang van het weide- naar het stalseizoen, maar bijvoorbeeld ook aan veranderingen wanneer

een nieuwe lading hooi wordt aangesproken, van een ander veld. Probeer dergelijke veranderingen steeds geleidelijk door te

voeren: meng het oude hooi gedurende een bepaalde periode met het nieuwe hooi zodat je paard de tijd krijgt om aan de nieuwe

maaltijd te wennen. Hou hierbij je paard nauwlettend in de gaten.

Laat je paard bewegen!

Naast de voeding is ook beweging een belangrijk punt. Het paard is gemaakt om dagelijks grote afstanden af te leggen.

Een stalpaard heeft deze luxe niet, en bij dergelijke paarden kan de bloedcirculatie afnemen tot slechts 10% van wat normaal is.

Hierdoor gaan alle organen trager werken, dus ook despijsvertering. Als het paard dan ook nog te weinig hooi krijgt of weinig

drinkt, is de kans op verstoppingskoliek enorm. Dit kan eenvoudig vermeden worden door het paard voldoende (vrije) beweging,

verspreid over de dag, aan te bieden, in combinatie met voldoende ruwvoer en water.

 

Soorten koliek: de ene koliek is de andere niet

In ons blogbericht vertelden we je al dat er verschillende soorten koliek zijn, grosso modo in te delen in drie categorieën:

maagkoliek, hormonale koliek en darmkolieken.

Deze verdeling is uiteraard artificieel: vaak is het moeilijk om je paard in een van deze hokjes te duwen en overlappen de

oorzaken. Daarnaast is ook elk paard anders en reageert het dus ook anders op bepaalde zaken. Waar het ene paard constant zal

willen gaan rollen bij buikpijn, staat de andere misschien enkel dof uit zijn ogen te kijken. Het belangrijkste is dan ook om je

paard zo goed mogelijk te kennen en te observeren. We zetten de soorten koliek nog even voor jullie op een rijtje. Je zal ook

telkens de link terugvinden naar een filmpje dat je alvast kan helpen indien je paard koliekverschijnselen vertoont.

 

Maagkoliek

Zoals je hierboven al kon lezen, ligt de oorzaak van koliek vaak bij het rantsoen van het paard. We spraken al over te weinig of

slecht kwalitatief ruwvoer, maar er zijn ook andere mogelijk aanleidingen voor deze vorm van koliek. Denk maar aan een paard

dat door gebitsproblemen niet meer goed kan kauwen, waardoor de maag het zwaar te verduren krijgt. Het is overigens een

misvatting dat gebitsproblemen enkel bij oudere paarden kunnen voorkomen. Ook jongere paarden, zelfs veulens, kunnen last

hebben van hun tanden. Laat daarom het gebit van je paard jaarlijks nakijken door een tandarts. Zo kan je dergelijke problemen

alvast uitsluiten.

Paarden kunnen, net als mensen, last hebben van stress. Dit kan, net als bij mensen, een impact hebben op de maag. Denk maar

aan het ontstaan van maagzweren. Ook dit kankoliek veroorzaken.

In dit filmpje (https://youtu.be/im81QrPtC-4) kan je alvast zien hoe je bij een paard met maagkoliek de pijn kan verlichten.

 

Hormonale koliek

Het kan ook voorkomen dat je paard last heeft van koliek ten gevolge van problemen of veranderingen in de hormonenhuishouding. Je paard ervaart dan buikpijn of krampen. Vaak is bij deze vorm van koliek een regelmaat terug te vinden, die te linken is aan de hengstigheidscyclus.

Ook deze paarden kan je helpen, bekijk hier (https://youtu.be/5XKU8WEuoAw) het filmpje.

 

Darmkolieken

Deze groep is allicht de grootste en meest bekende. Hij komt voor in diverse vormen, die we graag even voor jou opsommen.

– Krampkoliek.

Dit is allicht de meest voorkomende vorm van koliek: verschillende delen van de dunne en dikke darm trekken samen en ontspannen weer. Deze krampen wisselen in duur en hevigheid.

– Gaskoliek.

Zoals de naam al doet vermoeden, zorgen bij deze vorm van koliek overmatige gasophopingen in de dikke darm voor de pijn die

het paard ervaart. De darmwand wordt hierdoor overmatig opgerokken – afhankelijk van de hoeveelheid gas zien we meestal

milde tot matige koliekverschijnselen. Het zal ook niemand verbazen dat deze vorm van koliek vaak gelinkt is met luchtzuigen.

– Verstoppingskoliek.

Een andere veel voorkomende vorm van koliek is deze ten gevolge van obstipaties of verstoppingen in de dikke darm. Ze ontstaan

doordat de voedselbrij in de darmen van het paard niet meer voortgeduwd wordt door de darmen, bv. door het eten van veel

krachtvoer of te weinig drinken. Dit wordt in de hand gewerkt door verschillen in de diameter van de darm en de bochtige ligging.

– Zandkoliek.

Bij de extreme droogte die we deze zomer zagen, stak het woord “zandkoliek” steeds vaker de kop op. Door het droge weer namen

de paarden immers steeds grotere hoeveelheden zand op. Dit zand hoopt zich op in de dikke darm en zorgt voor problemen.

– Liggingsveranderingen.

Een minder bekende vorm van koliek is deze ten gevolge van liggingsveranderingen. Doordat de darmen van locatie veranderen,

zorgt dit voor een kortere of langere tijd voor een totale darmafsluiting. De darmen achter de afsluiting raken leeg en er zal na

enige tijd geen mest meer verschijnen. Voor de afsluiting raken de darmen echter overvol, net zoals de maag. Aangezien het paard

niet kan braken, zien we in sommige gevallen dat het voedsel terug uit de neus van het paard komt.

Dit is steeds een ernstig geval: als het paard niet snel geholpen wordt (de maag leeghevelen met een neussonde), zal de maagwand

scheuren waardoor het paard zal overlijden. Vaak kan deze vorm van koliek enkel operatief worden opgelost.

Wat je zelf al kan doen bij dergelijke vormen van koliek? Bekijk dit (https://youtu.be/TV9IxFn8JmU) filmpje en leer meer!

 

Shiatsu na koliek: een getuigenis

Bij acute koliek is de tussenkomst van een dierenarts vaak noodzakelijk. Aangezien het de

nummer 1 doodsoorzaak bij paarden is, kan je bij de minste twijfel best het zekere voor

het onzekere nemen en advies vragen. We zagen in dit artikel al dat shiatsu in afwachting

van de komst van die dierenarts verlichting kan bieden. Maar ook na een operatie kan het

nuttig zijn. We spraken met Carolien, die haar paard Willow in 2009 liet opereren.

“Op een zonnige vrijdagavond kwam ik met Willow terug van een intensieve training.

Eenmaal thuisgekomen merkte ik al snel op dat er iets niet klopte. De dierenarts

bevestigde mijn grootste angst: koliek, liggingsveranderingen van zijn dikke darm met

name. Willow werd ingespoten, maar toen twee uur later bleek dat dit niet hielp belandde

hij diezelfde nacht op de operatietafel. Na een weekje mocht hij thuis komen revalideren.

Om de wonde te beschermen moest hij echter nog 2 maanden boxrust houden – en dat is

niets voor hem, zeker niet omdat zijn twee vriendinnen wél buiten konden spelen.

Toen ik dit probleem voorlegde aan mijn dierenarts, stelde hij voor om eens op zoek te

gaan naar “een ontspannende methode, Shiatsu ofzo”. Ik kende de naam wel, maar had

er verder geen ervaring mee. Een beetje opzoekwerk op het internet bracht bij mij Evy

Macquoy van Equina, die toevallig enkele weken later een tweedaagse workshop kwam

geven bij mij in de buurt. Ik aarzelde niet en schreef mij in.

Evy leerde ons op twee boeiende avonden heel wat interessante technieken en gaf mij

persoonlijk een aantal extra tips over hoe ik mijn revaliderende patiënt kon helpen. Haar

verhaal was theoretisch prima onderbouwd, ik wist goed waarom ik iets moest doen en

hoe ik dit het best kon aanpakken. Enthousiast kwam ik thuis en vrijwel meteen ging ik met

Willow aan de slag. En dat loonde!

Zowel tijdens zijn verplicht verblijf in zijn stal als tijdens zijn verdere revalidatie – die tot hij weer op zijn oude niveau was bijna een jaar in beslag nam – bleef ik bepaalde technieken toepassen. Mijn paard werd veel rustiger en oogde heel wat gelukkiger. Hij zat opnieuw goed in zijn vel. Shiatsu bleek dus de gouden tip van mijn dierenarts!”

Door | 2018-11-07T18:11:45+00:00 November 7th, 2018|paard|Reacties uit op Koliek bij paarden